Ählumumy energiýa isleginiň ösüşi, nebitiň bahasynyň üýtgemegi we howa meseleleri ýaly çylşyrymly faktorlar köp ýurtlary energiýa önümçiliginiň we sarp edilişiniň özgeriş tejribesini amala aşyrmaga iterdi. Halkara nebit kompaniýalary pudagyň öň hatarynda bolmaga çalyşýarlar, ýöne dürli nebit kompaniýalarynyň pes uglerodly özgeriş ýollary tapawutlydyr: Ýewropa kompaniýalary deňizde ýel energiýasyny, fotowoltaik, wodorod we beýleki gaýtadan dikeldilýän energiýany güýçli ösdürýärler, amerikan kompaniýalary bolsa uglerody tutmak we saklamak (CCS) we beýleki negatiw uglerod tehnologiýalarynyň düzümini artdyrýarlar we dürli ýollar ahyrsoňy pes uglerodly özgerişiň güýjüne we güýjüne öwrüler. 2022-nji ýyldan bäri iri halkara nebit kompaniýalary geçen ýyl pes uglerodly işewürlik satyn alyşlarynyň we göni maýa goýum taslamalarynyň sanynyň ep-esli artmagy esasynda täze meýilnamalar düzdüler.
Wodorod energiýasyny ösdürmek iri halkara nebit kompaniýalarynyň umumy pikirine öwrüldi.
Bu ulag energiýasynyň özgerdilmeginiň esasy we kyn ugry bolup, arassa we az uglerodly ulag ýangyjy energiýanyň özgerdilmeginiň açaryna öwrülýär. Ulag özgerdilmeginiň möhüm başlangyç nokady hökmünde wodorod energiýasy halkara nebit kompaniýalary tarapyndan ýokary baha berilýär.
Şu ýylyň ýanwar aýynda “Total Energy” kompaniýasy dünýä belli gaýtadan dikeldilýän energiýa kompaniýalary “Masdar” we “Siemens Energy Company” bilen Abu-Dabide durnukly awiasiýa ýangyjy üçin ýaşyl wodorod görkezme zawodyny işläp düzmek we öndürmek, şeýle hem geljekde zerur bolan dekarbonizasiýa ýangyjy hökmünde ýaşyl wodorodyň täjirçilik taýdan mümkinçiligini öňe sürmek üçin hyzmatdaşlyk etjekdigini yglan etdi. Mart aýynda “Total Energy” kompaniýasy “Daimler Trucks Co., Ltd.” kompaniýasy bilen wodorod bilen işleýän agyr ýük awtoulaglary üçin ekologiýa ulag ulgamyny bilelikde işläp düzmek we ÝB-de ýol ýük daşamaklarynyň dekarbonizasiýasyny öňe sürmek barada ylalaşyga gol çekdi. Kompaniýa 2030-njy ýyla çenli Germaniýada, Niderlandlarda, Belgiýada, Lýuksemburgda we Fransiýada gönüden-göni ýa-da gytaklaýyn 150-ä çenli wodorod ýangyç guýujy stansiýasyny dolandyrmagy meýilleşdirýär.
“Total Energy” kompaniýasynyň baş direktory Pan Ýanleý kompaniýanyň ýaşyl wodorody giň möçberde işläp düzmäge taýýardygyny we direktorlar geňeşiniň kompaniýanyň pul akymyny ýaşyl wodorod strategiýasyny çaltlandyrmak üçin ulanmaga taýýardygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, elektrik energiýasynyň bahasyny göz öňünde tutup, ösüşe üns Ýewropada berilmez.
BP Omana uly maýa goýumlaryny artdyrmak, täze senagat pudaklary we tehniki zehinleri ösdürmek, tebigy gaz biznesiniň esasynda gaýtadan dikeldilýän energiýany ýaşyl wodorod bilen utgaşdyrmak we Omanyň pes uglerodly energiýa maksadyny öňe sürmek üçin Oman bilen ylalaşyga geldi. BP şeýle hem Şotlandiýanyň Aberdin şäherinde şäher wodorod merkezini gurar we üç tapgyrda giňeldilip bilinýän ýaşyl wodorod öndürmek, saklamak we paýlamak desgasyny gurar.
“Shell” kompaniýasynyň iň uly “ýaşyl wodorod” taslamasy Hytaýda önümçilige girizildi. Bu taslamada elektrolizlenen suwdan wodorod öndürýän iň uly enjamlaryň biri bar we 2022-nji ýylda Pekinde geçiriljek gyşky Olimpiýa oýunlary mahalynda Çžançžýakou bölüminde wodorod ýangyç öýjükli ulaglar üçin “ýaşyl wodorod” üpjün edýär. “Shell” kompaniýasy suwuk wodorod daşamagyny amala aşyryp biljek innowasion tehnologiýalary, şol sanda suwuk wodorod daşamagynyň deslapky dizaýnyny bilelikde işläp düzmek üçin “GTT France” bilen hyzmatdaşlygy yglan etdi. Energiýa özgertme prosesinde wodorod üçin isleg artar we gämiçilik pudagy bäsdeşlikli wodorod ýangyç üpjünçilik zynjyryny döretmäge ýardam edýän suwuk wodorodyň giň möçberli daşamagyny amala aşyrmalydyr.
Birleşen Ştatlarda “Chevron” we “Iwatani” kompaniýalary 2026-njy ýyla çenli Kaliforniýada 30 sany wodorod ýangyç guýujy stansiýasyny bilelikde işläp düzmek we gurmak barada ylalaşygy yglan etdiler. “ExxonMobil” Tehasdaky “Beýtaun” nebiti gaýtadan işleýän we himiýa toplumynda gök wodorod zawodyny gurmagy we şol bir wagtyň özünde dünýäde iň uly CCS taslamalarynyň birini gurmagy meýilleşdirýär.
Saud Arabystany we Taýlandyň Milli Nebit Korporasiýasy (PTT) gök wodorod we ýaşyl wodorod ýataklaryny özleşdirmek we beýleki arassa energiýa taslamalaryny mundan beýläk-de ösdürmek üçin hyzmatdaşlyk edýärler.
Iri halkara nebit kompaniýalary wodorod energiýasynyň ösüşini çaltlaşdyrdylar, wodorod energiýasynyň energiýa özgertme prosesinde möhüm ugur bolmagyna itergi berdiler we energiýa rewolýusiýasynyň täze tapgyryny getirip bilerler.
Ýewropanyň nebit kompaniýalary täze energiýa önümçiliginiň meýilnamasyny çaltlaşdyrýarlar
Ýewropanyň nebit kompaniýalary wodorod, fotowoltaik we ýel energiýasy ýaly täze energiýa çeşmelerini özleşdirmäge höwesli.
ABŞ hökümeti 2030-njy ýyla çenli deňizde 30 GW kuwwatly ýel energiýasyny gurmak maksadyny goýdy we Ýewropanyň energiýa ägirlerini öz içine alýan gurluşykçylary bäsleşiklere gatnaşmaga çekdi. “Total Energy” Nýu-Jersi kenarynda 3 GW kuwwatly ýel energiýasy taslamasynyň bäsleşiginde ýeňiş gazandy we 2028-nji ýylda önümçiligi başlamagy meýilleşdirýär we ABŞ-da giň möçberli deňizde ýüzýän ýel energiýasyny ösdürmek üçin bilelikdäki kärhana döretdi. “Bp” Nýu-Ýorkdaky Günorta Bruklin deňiz terminalyny deňizde ýel energiýasy senagatynyň işletme we tehniki hyzmat merkezine öwürmek üçin Norwegiýanyň Milli Nebit Kompaniýasy bilen ylalaşyga gol çekdi.
Şotlandiýada “Total Energy” kompaniýasy 2 GW kuwwatly deňiz ýel energiýasy taslamasyny işläp düzmek hukugyny gazandy, bu taslama “Green Investment Group” (GIG) we “Scottish Offshore Wind Power Developer” (RIDG) bilen bilelikde işlenip düzüler. Şeýle hem, “bp EnBW” kompaniýasy Şotlandiýanyň gündogar kenarynda deňiz ýel energiýasy taslamasy üçin teklipde ýeňiş gazandy. Meýilleşdirilen gurnalan kuwwatlylyk 2,9 GW bolup, 3 milliondan gowrak öý hojalygyny arassa elektrik energiýasy bilen üpjün etmäge ýeterlikdir. Şeýle hem, “Bp” kompaniýasy deňiz ýel stansiýalaryndan öndürilýän arassa elektrik energiýasyny kompaniýanyň Şotlandiýadaky elektrik ulaglaryny zarýadlamak ulgamyna ibermek üçin integrasiýalaşdyrylan biznes modelini ulanmagy meýilleşdirýär. “Shell Scottish Power Company” bilen bilelikdäki iki kärhana Şotlandiýada umumy kuwwaty 5 GW bolan ýüzýän ýel energiýasy taslamalary üçin iki ösüş ygtyýarnamasyny hem aldy.
Aziýada bp Ýaponiýada deňizde ýel energiýasy taslamalary üçin tendere gatnaşmak üçin ýaponiýaly deňizde ýel energiýasyny işläp düzýän Marubeni bilen hyzmatdaşlyk eder we Tokioda ýerli deňizde ýel energiýasyny işläp düzmek toparyny döreder. Shell Günorta Koreýada 1,3 GW kuwwatly deňizde ýüzýän ýel energiýasy taslamasyny öňe sürer. Shell şeýle hem Hindistanda ýel we gün energiýasyny işläp düzýän we işleýän iň çalt ösýän kompaniýalaryň biri bolan doly eýeçiligindäki daşary ýurt maýa goýum kompaniýasy arkaly Hindistanyň Sprng Energy kompaniýasyny satyn aldy. Shell bu uly möçberli satyn alyşyň ony toplumlaýyn energiýa özgertmesiniň öňdebaryjysy bolmaga höweslendirendigini aýtdy.
Awstraliýada “Shell” 1-nji fewralda Awstraliýada uglerodsyz we az uglerodly aktiwlere we tehnologiýalara maýa goýumlaryny giňelden Awstraliýanyň energiýa söwda dükany “Powershop”-y satyn alandygyny yglan etdi. 2022-nji ýylyň birinji çärýeginiň hasabatyna görä, “Shell” şeýle hem Awstraliýanyň ýel elektrik stansiýalaryny işläp düzüji “Zephr Energy”-niň 49% paýyny satyn aldy we Awstraliýada az uglerodly energiýa öndürýän biznes döretmegi meýilleşdirýär.
Gün energiýasy ulgamynda “Total Energy” kompaniýasy ABŞ-da paýlanan elektrik energiýasy öndürýän işini giňeltmek üçin amerikan kompaniýasy “SunPower”-i 250 million ABŞ dollaryna satyn aldy. Mundan başga-da, “Total” kompaniýasy Aziýada gün energiýasy arkaly paýlanan elektrik energiýasy öndürýän işini giňeltmek üçin “Nippon Oil Company” bilen bilelikdäki kärhana döretdi.
BP-niň bilelikdäki kärhanasy bolan "Lightsource bp" öz bölümi arkaly 2026-njy ýyla çenli Fransiýada 1 GW kuwwatly uly göwrümli gün energiýasy taslamasyny tamamlamagy maksat edinýär. Kompaniýa şeýle hem Täze Zelandiýadaky birnäçe gün energiýasy taslamalarynda Täze Zelandiýadaky iň uly jemgyýetçilik kärhanalarynyň biri bolan "Contact Energy" bilen hyzmatdaşlyk eder.
Arassa nol zyňyndy maksady CCUS/CCS tehnologiýasynyň ösüşini goldaýar
Ýewropanyň nebit kompaniýalaryndan tapawutlylykda, Amerikanyň nebit kompaniýalary uglerody tutmaga, ulanmaga we saklamaga (CCUS) üns berýärler we gün energiýasy we ýel energiýasyny öndürmek ýaly gaýtadan dikeldilýän energiýalara az üns berýärler.
Ýylyň başynda “ExxonMobil” 2050-nji ýyla çenli global biznesiniň arassa uglerod zyňyndylaryny nola çenli azaltmaga wada berdi we indiki alty ýylda ýaşyl energiýa özgertmelerine jemi 15 milliard dollar sarp etmegi meýilleşdirýär. Birinji çärýekde “ExxonMobil” gutarnykly maýa goýum kararyna geldi. Onuň Waýoming ştatynyň Labaki şäherindäki uglerod tutujy desgasyny giňeltmek üçin 400 million ABŞ dollary maýa goýjakdygy çaklanylýar, bu bolsa häzirki ýyllyk 7 million tonna golaý uglerod tutujy kuwwatyna ýene-de 1,2 million tonna goşar.
“Chevron” kompaniýasy “Carbon Clean” kompaniýasyna maýa goýdy we “Earth Restoration Foundation” bilen hyzmatdaşlyk edip, Luiziana ştatynda ilkinji uglerody öçürmek taslamasy hökmünde 8800 gektar uglerod siňdiriji tokaý ösdürdi. “Chevron” kompaniýasy şeýle hem Global Deňiz Kömürturşy Gaznalaryny Dekarburizasiýa Merkezine (GCMD) goşuldy we deňizçilik pudagyny ösdürmek üçin geljekki ýangyç we uglerody tutmak tehnologiýasy babatda ýakyndan işledi we arassa nol maksadyna ýetdi. Maý aýynda “Chevron” kompaniýasy “Tallas Energy Company” bilen Tehas ştatynda deňiz CCS merkezi bolan “Bayou Bend CCS”-i ösdürmek üçin bilelikdäki kärhana döretmek barada özara düşünişmek memorandumyna gol çekdi.
Ýakynda “Chevron” we “ExxonMobil” kompaniýalary Indoneziýanyň milli nebit kompaniýasy (Pertamina) bilen Indoneziýada pes uglerodly iş mümkinçiliklerini öwrenmek üçin ylalaşyklara gol çekdiler.
“Total Energy” kompaniýasynyň 3D senagat tejribesi senagat işlerinden uglerod dioksidini tutmagyň innowasion prosesini görkezýär. Dunkirkdäki bu taslama gaýtalanýan uglerody tutmagyň tehnologiýa çözgütlerini barlamagy maksat edinýär we dekarbonizasiýa tarap möhüm ädimdir.
CCUS global howa üýtgemeleri bilen göreşmek üçin esasy tehnologiýalaryň biridir we global howa çözgütleriniň möhüm bölegidir. Dünýäniň dürli ýurtlary täze energiýa ykdysadyýetini ösdürmek üçin mümkinçilikleri döretmek maksady bilen bu tehnologiýany innowasion ulanýarlar.
Mundan başga-da, 2022-nji ýylda “Total Energy” kompaniýasy durnukly awiasiýa ýangyjy (SAF) boýunça hem tagalla etdi we onuň Normandiýa platformasy SAF öndürmäge üstünlikli başlady. Kompaniýa şeýle hem SAF öndürmek üçin “Nippon Oil Company” bilen hyzmatdaşlyk edýär.
Halkara nebit kompaniýalaryny satyn almak arkaly pes uglerodly özgertmegiň möhüm usuly hökmünde “Total” “American Core Solar” kompaniýasyny satyn almak arkaly gaýtadan dikeldilýän energiýa kuwwatyny 4 GW artdyrdy. “Chevron” gaýtadan dikeldilýän energiýa topary bolan REG-i 3,15 milliard dollara satyn aljakdygyny yglan etdi, bu bolsa ony alternatiw energiýa üçin iň uly goýuma öwürýär.
Çylşyrymly halkara ýagdaýy we epidemiýa ýagdaýy iri halkara nebit kompaniýalarynyň energiýa özgertmeleriniň depginini togtadyp bilmedi. "Dünýä energiýa özgertmeleriniň 2022-nji ýyla çenli garaýyşlary" global energiýa özgertmesiniň öňe gidişlik gazanandygyny habar berýär. Jemgyýetiň, paýdarlaryň we ş.m. aladalary we täze energiýa maýa goýumlaryndan artýan girdeji bilen ýüzbe-ýüz bolan esasy halkara nebit kompaniýalarynyň energiýa özgertmesi energiýa we çig mal üpjünçiliginiň uzak möhletli howpsuzlygyny üpjün etmek bilen yzygiderli öňe gidýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 4-nji iýuly